Author

Vipusarin Prapuntasiri

Title

Kinship terms in kham muang : an ethnoseman-tic analysis / Vipusarin Prapuntasiri

Date

1992

Location

CL thesis

Source

122 leaves

Abstract

The purpose of this study is to carry out a componential analysis of the basic kinship terms in kham muang and to analyze the use of those terms as pronouns and address terms among kins and non-kins and as methaphor. It also aims at pointing out certain significant characteristics in Lanna culture as reflected in the meanings and use of kham muang kinship terms. The data used in this study was gathered by interviewing four informants representing speakers of kham muang in four Lanna provinces, i.e. Chiang Mai, Chiang Rai, Lamphun and Lampang. The results of the study show that kinship terms in kham muang may be differentiated by four or five dimensions of contrast. In Chiang Mai and Lampang dialects the kinship terms are differenteated by generation, lineality, age and sex. In Chiang Mai and Lamphun dialects, another dimension of contrast is added to the kinship system, i.e. parental link. As for the use of kinship terms as pronominals and address terms among kins and non-kins, it is found that the kinship terms of upper generation and greater age are used more frequently than their counterparts. This reflects a significant characteristic in Lanna culture--"seniority". The analysis of the use of kham muang kinship terms as metaphor shows that the words for "mother" is used most, especially to mean "great", "important", "origin","donor", whereas its counterpart ("father") is not found. This implies the significance of "mother" or "matrilineality" in Lanna culture. However, based on the e idence of merging of the kinship terms on the father's and nother's sides, it is concluded that "matrilineality" was a significant characteristic in Lanna culture but now it is less significant, as it seems that the Lanna family does not place emphasis on either side particularly

เพื่อวิเคราะห์ความหมายแก่นของคำเรียกญาติพื้นฐานในภาษาคำเมือง โดยวิธีวิเคราะห์องค์ประกอบ และการใช้คำเรียกญาติดังกล่าวในแวดวงอื่น ๆ ได้แก่ การใช้เป็นสรรพนามและคำเรียกขานในหมู่คนที่เป็นญาติและไม่ใช่ญาติ และใช้เป็นอุปลักษณ์ นอกนี้ยังแสดงลักษณะสำคัญบางประการในวัฒนธรรมล้านนาที่สะท้อนจากความหมายและการใช้คำเรียกญาติดังกล่าว ด้วย ข้อมูลที่ใช้ในการวิเคราะห์ได้มาจากการสัมภาษณ์ผู้บอกภาษา 4 คน ซึ่งเป็นตัวแทนของผู้พูดภาษาคำเมือง 4 จังหวัดล้านนา ได้แก่ เชียงใหม่ เชียราย ลำพูน และลำปาง ผลการวิจัยพบว่าคำเรียกญาติในภาษาคำเมืองอาจจำแนกให้แตกต่างกันในความหมายแก่นด้วย 4 หรือ 5 มิติแห่งความแตกต่าง ในภาษาเชียงราย และลำปาง คำเรียกญาติต่างกันในเรื่อง รุ่นอายุ สายเลือด อายุ และเพศ ส่วนในภาษาเชียงใหม่และลำพูน จะมีมิติที่เพิ่มขึ้น คือ ฝ่ายพ่อ/แม่ ซึ่งในรายละเอียดคำเรียกญาติในภาษาคำเมืองทั้ง 4 จังหวัด มีทั้งลักษณะที่ร่วมกันและต่างกัน ลักษณะที่ร่วมกัน ได้แก่ การใช้คำเรียกญาติประเภทเดียวกัน ในความหมายเหมือนกัน ส่วนลักษณะที่ต่างกันได้แก่ การใช้คำเรียกญาติซึ่งมีความหมายละเอียดที่ต่างกันในเรื่องเพศ และฝ่ายพ่อ/แม่ ในการใช้คำเรียกญาติเป็นสรรพนามและคำเรียกขานในหมู่คนที่เป็นญาติ และไม่ใช่ญาติ พบว่าคำเรียกญาติในรุ่นอายุสูงกว่าหรือมีอายุมากกว่าตัวเอง มีการนำไปใช้มากกว่าคำเรียกญาติในรุ่นอายุต่ำกว่า หรืออายุน้อยกว่า เช่น คำว่า "พ่อ" และ "แม่" จะใช้สรรพนามและคำเรียกขานบ่อยมากกว่า "ลูก" เป็นต้น ทั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงลักษณะสำคัญประการหนึ่งในวัฒนธรรมล้านนา คือ "ระบบอาวุโส" สำหรับการใช้เป็นอุปลักษณ์พบว่า คำว่า "แม่" ใช้มากที่สุด โดยเฉพาะในความหมาย "ใหญ่" "สำคัญ" "ต้นกำเนิด" "ผู้ใหญ่ เช่น คำว่า mE:3khO:3 ในภาษาลำพูนหมายถึงนิ้วหัวแม่มือ ซึ่งคำคู่กันคือ "พ่อ" ไม่ปรากฎหลักฐานนี้แสดงให้เห็นถึง "การเน้นฝ่ายแม่" หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือบทบาทฝ่ายหญิงมีความสำคัญมากกว่าฝ่ายชาย ลักษณะสำคัญทางวัฒนธรรม ในการวิเคราะห์ดังกล่าวนี้ สอดคล้องกับข้อสังเกตในผลงานทางด้านสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา อย่างไรก็ตาม ผลการวิเคราะห์ความหมายแก่นของคำเรียกญาติในภาษาคำเมืองทั้ง 4 ถิ่น ได้แสดงให้เห็นว่าคำเรียกญาติของฝ่ายพ่อและแม่มีการกลืนกันจนไม่เน้นฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งโดยเฉพาะ ผู้วิจัยจึงสรุปว่า "การเน้นฝ่ายแม่" ที่เคยมีมาแต่เดิมในวัฒนธรรมล้านนานั้น ปัจจุบันนี้ กำลังลดความสำคัญลง กลายเป็นไม่เน้นฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

Note

Typescript (photocopy)

Thesis (M.A.)--Chulalongkorn University, 1992

Subject(s)

Matrilineal kinship

Ethnosementics

Kinship

Seniority, Employee

Thai language -- Dialects

Kinship terms

Kham muang

Alt author

วิภัสรินทร์ ประพันธสิริ

Amara Prasithrathsint, advisor

Chulalongkorn University. Linguistics

ISBN

9745818887