ผลงานทางวิชาการ

งานวิจัย

ก. บทความวิจัยในวารสาร

ภาษาอังกฤษ

• Areesilp, Hattakarn. Life during wartime and memories of World War II in the Thai  novel, Chungking Sexpress. Asian Review Vol.29, No.1 (2016, December): pp.29-54.

ภาษาไทย

• หัตถกาญจน์ อารีศิลป. 2568. การเดินทางของ “พระสังข์”: การศึกษาวิเคราะห์หนังสือการ์ตูนเรื่อง สังข์ทอง ในฐานะวรรณกรรมแนวพัฒนาบุคคล. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 25(3), 65–97. https://doi.org/10.64731/jla.v25i3.287451

ข.  บทความวิจัยใน  Monograph, Book Series

• หัตถกาญจน์ อารีศิลป. “เกียวโตซ่อนกลิ่น”: มิติของน้ำท่ามกลางความ (ไม่) หลากหลายทางวัฒนธรรม. ใน ถกเถียงเรื่องคุณค่า 2 ว่าด้วยความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.), หน้า 357-413. กรุงเทพฯ: วิภาษา, 2561.

หนังสือ

• ชมัยภร บางคมบาง, หัตถกาญจน์ อารีศิลป และคณะ. 2569. วรรณกรรมแห่งชาติ: บรรณนิทัศน์. กรุงเทพฯ: กองกองทุนส่งเสริมงานวัฒนธรรม กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. (อ่านฟรี e-book) 
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, กิตติชัย เกษมศานติ์ และคณะ. 2568. Thaiฤทธิ์ วรรณคดีครีเอเตอร์ รวมผลงานสร้างสรรค์จากวรรณคดีไทย. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, ดิเรก หงษ์ทอง, สุรชัย บุญญสิริ และนลิน สินธุประมา. 2565. ณ ขณะอ่าน: บทเรียนฝึกทักษะ “การอ่าน” สำหรับนักเรียน นิสิต นักศึกษา. กรุงเทพฯ:  สถาบันภาษาไทยสิรินธร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป และคณะ. 2557. กวีวัจน์วรรณนา: วรรคทองในวรรณคดีไทยพร้อมประวัติและคำอธิบาย.  กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.

ตำรา

• หัตถกาญจน์ อารีศิลป และคณะ. 2562. ตำราเรียนรายวิชา 0123104 การอ่านภาษาไทยระดับอุดมศึกษา. สถาบันภาษาไทยสิรินธร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (อัดสำเนา)

ผลงานวิชาการในลักษณะอื่น

• หัตถกาญจน์ อารีศิลป และกิตติชัย เกษมศานติ์. 2567. ร้อยแก้วแนวต่างโลกเรื่อง พระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร พร้อมภาพประกอบ. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป และกิตติชัย เกษมศานติ์. 2566. ร้อยแก้วแนวต่างโลกเรื่อง ขุนช้างขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา พร้อมภาพประกอบ. กรุงเทพฯ: สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ. (อ่านฟรี e-book ทางแอปพลิเคชัน Meb) (อ่านฟรี e-book โดยดาวน์โหลดไฟล์หนังสือ)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป. บทวิจารณ์ “เด็กชายสามตา สีดา และนางกวัก: นัยแห่งความมหัศจรรย์อันศักดิ์สิทธิ์ในเรื่องสั้นของมหรรณพ โฉมเฉลา.” ดวงใจวิจารณ์ (2565). สืบค้นจาก https://www.ดวงใจวิจารณ์.com/17335287/หัตถกาญจน์-อารีศิลป?fbclid=IwAR0NRTkBW1n_UzthEAcwquerUctFtfm-BQKPA1rzwPjld-IK4tg_iJ6fmtk.
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป. บทวิจารณ์ “ความร้าวรานของสิงโตนอกคอก.” ภาษาและหนังสือ 61 (2563): 61-84.
  
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป. “ลมหายใจใหม่ของบทกวีจ่าง แซ่ตั้ง จากบทกวีชุดคำซ้ำสู่เรื่องสั้นและความเรียงร่วมสมัย…เรื่องเล่าจากห้องเรียนศิลปะการเขียนร้อยแก้ว”. ใน จ่างศึกษา ภาควรรณกรรม, หน้า  279-312. นครปฐม: ลูก-หลานจ่าง แซ่ตั้ง, 2563.
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป. บทความปริทัศน์หนังสือ “อ่าน-คิด-เขียน”. สารอาศรมวัฒนธรรมวลัยลักษณ์ 20, 1 (มกราคม-มิถุนายน 2563): 104 – 110.

งานบรรณาธิการ

• หัตถกาญจน์ อารีศิลป และนิชานันท์ นันทศิริศรณ์, บรรณาธิการ. 2569. เรื่องเล่าในวันไหว รวมเรื่องสั้นจากประสบการณ์แผ่นดินไหว (28 มีนาคม 2568). กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป และนิชานันท์ นันทศิริศรณ์, บรรณาธิการ. Thaiฤทธิ์ วรรณคดีครีเอเตอร์ รวมผลงานสร้างสรรค์จากวรรณคดีไทย. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2568.  (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. รวมเรื่องสั้นชุด ขอให้ได้พบเจอสถานที่ที่เรียกว่า “บ้าน”. กรุงเทพฯ: จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์, 2567.
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. วิกลวิกาล รวมเรื่องสั้นที่กลั่นจากความกลัวของคนร่วมสมัย. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2566. (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. เมื่อฉันร้อยเศษทรายให้กลายเป็นแก้ว : รวมข้อเขียนบันทึกนานาสภาวะ ณ ขณะเขียน ของนักเรียนเขียนเรื่องจากรายวิชา “ศิลปะการเขียนร้อยแก้ว.“ กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2566. (อ่านฟรี e-book) 
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ.  ในวันที่ 17 ของทุกเดือน ไม่ปรากฏปี. กรุงเทพฯ: จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์, 2565. (อ่านฟรี e-book) (อ่านบทวิจารณ์หนังสือได้ที่นี่)

• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. ณ ขณะอ่าน: บทเรียนฝึกทักษะ “การอ่าน” สำหรับนักเรียน นิสิต นักศึกษา. กรุงเทพฯ: สถาบันภาษาไทยสิรินธร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2565. (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. รวมเรื่องสั้นชุด เรื่องเล่าจากฟากหนึ่งของแรงดึงดูด. กรุงเทพฯ: จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์, 2564. (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. รวมเรื่องสั้นชุด หากเรายังรอรถไฟขบวนถัดไป. กรุงเทพฯ: จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์, 2563. (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. เขียนเล่นเป็นเรื่อง: รวมผลงานสร้างสรรค์ของนิสิตภาควิชาภาษาไทย. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาไทย อักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2563. (อ่านฟรี e-book)
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. อ่าน-คิด-เขียน: รวมบทวิจารณ์วรรณกรรมของนักเรียนวรรณกรรม เล่ม 3 ฉบับ “ความตายของสันติสุข.” กรุงเทพฯ: จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์, 2562.
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. อ่าน-คิด-เขียน: รวมบทวิจารณ์วรรณกรรมของนักเรียนวรรณกรรม เล่ม 2 ฉบับ “สมบูรณ์ในความบกพร่อง”. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2560. 
• หัตถกาญจน์ อารีศิลป, บรรณาธิการ. อ่าน-คิด-เขียน: รวมบทวิจารณ์วรรณกรรมของนักเรียนวรรณกรรม เล่ม 1 ฉบับ “ยา(พิษ)สามัญประจำบ้าน”. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2560. (พิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี 2559)

งานบริการวิชาการ / ผลงานรับใช้สังคม

ก. กรรมการหน่วยงานภายนอก/โครงการด้านวรรณศิลป์และศิลปะแขนงต่างๆ

• กรรมการการพัฒนาศักยภาพเมืองแห่งศิลปะ โครงการพัฒนาศักยภาพชุมชนสู่การเป็นเมืองศิลปะ  สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย (สศร.) กระทรวงวัฒนธรรม (2567-ปัจจุบัน)
• กรรมการคัดเลือกจังหวัดเพื่อพัฒนาศักยภาพสู่การเป็นเมืองศิลปะ (Art City) โครงการพัฒนาศักยภาพชุมชนสู่การเป็นเมืองศิลปะ สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย (สศร.) กระทรวงวัฒนธรรม (2568-2569)
• ผู้ทรงคุณวุฒิโครงการสืบศิลปะ สร้างศิลปิน กิจกรรมวรรณกรรมแห่งชาติ กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม (2568-2569)
• กรรมการคัดสรรผลงานในโครงการอักษรสื่อชีวิต  ซึ่งสนับสนุนให้คนพิการทางการมองเห็นสร้างสรรค์งานเขียนเพื่อสื่อสารแนวคิดและแบ่งปันประสบการณ์ชีวิต จัดโดย สมาคมนิสิตเก่าอักษรศาสตร์ จุฬาฯฯ  ร่วมกับคณะอักษรศาสตร์ จุฬาฯ และสำนักพิมพ์ผีเสื้อปีกบาง (2566)
• กรรมการตัดสินรางวัลเกียรตินิยมวรรณศิลป์ จัดโดย ชมรมวรรณศิลป์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2560-2565)
• กรรมการการประกวดรางวัลวรรณกรรม “พานแว่นฟ้า” จัดโดย สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร (2559 – 2564)
• กรรมการคัดสรรบทวิจารณ์วรรณกรรมดีเด่นในโครงการ “ดวงใจวิจารณ์” จัดโดย สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย (สศร.) กระทรวงวัฒนธรรม (2563)
• กรรมการตัดสินเรียงความวรรณกรรมสด กูรมะโรหิต จัดโดย มูลนิธิสด-เนียน กูรมะโรหิต (2558-2563)
• กรรมการตัดสินการประกวดงานเขียนเชิงสร้างสรรค์ภาษาไทย ชิงรางวัล Bohemian Crystal จากสาธารณรัฐเช็ก จัดโดย ศูนย์ยุโรปศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2558)

ข. งานด้านการพัฒนาหลักสูตรและองค์ความรู้

• ผู้พัฒนาหลักสูตรการอบรมและผู้ประสานงาน “โครงการอาศรมวิจัยมนุษยศาสตร์ครั้งที่ 2-6” สำหรับนักวิจัยสายมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปกรรมศาสตร์ จัดโดย สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (สกสว.) (2559-2563)
• ผู้พัฒนาหลักสูตรการอบรมและผู้ประสานงาน “รัก ร้อง เล่น ตัดปะ: วรรณคดีไทยสร้างสรรค์ กับ การสรร(ค์)สร้างการเรียนรู้” โครงการ Lifelong Learning: Soft Skills Series (WisArts) ของฝ่ายวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2568)

ค. วิทยากรการอบรมด้านวรรณกรรมศึกษา ด้านการเขียนและผลิตสื่อเชิงสร้างสรรค์ (creative content) และด้านการสื่อสารองค์กร

• วิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติการ “พัฒนาทักษะการเขียนสารคดีเบื้องต้นสำหรับผู้สูงวัย” (Non-Fiction Writing for Silver Age) รุ่นที่ 3 จัดโดย ฝ่ายพัฒนาองค์ความรู้พิพิธภัณฑ์ มิวเซียมสยาม สถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ เมื่อวันที่ 20-22 และ 25 พฤษภาคม 2569
• วิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติการ (mini-workshop) ในหัวข้อ “จากวรรณคดีสู่สื่อสร้างสรรค์” ในโครงการ “From Literature Classroom to Creative Industries: A Seminar & Workshop Series” จัดโดย สาขาวิชาภาษาและวรรณคดีอังกฤษ คณะศิลปศาสตร์  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2569
• วิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติการใน หัวข้อ “NEW GEN LIT : เล่าเรื่องเก่าให้กลายเป็นเทรนด์” ในโครงการ “ครูไทยครีเอเตอร์” ครั้งที่ 2 จัดโดยหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.)  สาขาวิชาภาษาไทย  คณะมนุษยศาสตร์  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2569
• วิทยากรบรรยายในหัวข้อ “หยิบเรื่องเล่ามาเล่าเรื่อง” ในรายวิชา “นิทานคติธรรมสันสกฤต” และ “วรรณกรรมปัจจุบัน” ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย เมื่อวันที่ 3 กันยายน 2568
• วิทยากรบรรยายในหัวข้อ “สื่อสารอย่างไรให้โดนใจ Gen Z: จุดประกายไอเดียจากกรณีศึกษา” ในกิจกรรมการอบรมผู้บริหารระดับกลางถึงสูง และเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในกลุ่มบริษัทสยามพิวรรธน์ (Siam Piwat) ณ ห้องประชุม 1-2 ชั้น 5 พารากอนฮอล อาคารศูนย์การค้าสยามพารากอน เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2568
• วิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติการในหัวข้อ “อ่านทุกอย่างที่ขวางหน้า” เพื่อเสริมทักษะ “การอ่าน” ผ่านการทำกิจกรรม ให้แก่นักเรียนระดับประถมศึกษาตอนปลาย วชิราวุธวิทยาลัย (2566-2567)
• วิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติการในหัวข้อ “ลองเล่นเป็นบรรณาธิการ: สํารวจการใช้ภาษาไทยในสื่อสิ่งพิมพ์และสื่อออนไลน์” ในโครงการ “การสร้างสรรค์ดิจิทัลคอนเทนต์: สารคดี/บทความ” จัดโดย สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย (สศร.) เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2566
• วิทยากรบรรยายในหัวข้อ “สัจนิยมมหัศจรรย์ในวรรณกรรมไทย: การอ่านและการเขียนเชิงสร้างสรรค์” ในรายวิชา “วรรณกรรมไทยกับสังคม”/“วรรณกรรมไทยกับสังคมและอุดมการณ์”  หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (2565-ปัจจุบัน)
• วิทยากรบรรยายในหัวข้อ “สรร(ค์)สร้าง: สำรวจวิธีคิดเชิงสร้างสรรค์ในความเรียงและคอนเทนต์ร่วมสมัย” ในรายวิชา “การเขียนร้อยแก้ว” หลักสูตรการศึกษาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2564
• วิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติการ “โครงการพัฒนาทักษะการเขียนเล่าเรื่อง (Storytelling)
  สำหรับนิสิตหลักสูตรศิลปกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิต” จัดโดย คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทุกวันเสาร์ของเดือนมิถุนายน 2564
• วิทยากรการอบรมปฏิบัติการเรื่อง “การผลิตสื่อเพื่อสื่อสารองค์ความรู้” จัดโดย สถาบันราชานุกูล กรมสุขภาพจิต ระยะที่ 1 ระหว่างวันที่ 2-4 ธันวาคม 2563 และระยะที่ 2 วันที่ 14 ธันวาคม 2563 เวลา 9.00-16.00 น. ณ ห้องประชุมอาคารพลานามัย สถาบันราชานุกูล
• วิทยากรการอบรมหัวข้อ “เรื่องเล่า/เล่าเรื่อง: แนวทางการศึกษาวรรณกรรมไทย” ในโครงการเพื่อพัฒนาศักยภาพนักศึกษาและเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 จัดโดย สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา ในวันที่ 18 พฤศจิกายน 2563 ณ โรงละครศรีสุริยวงศ์ อาคาร 150 ปี มหาบุรุษรัตโนดม (ช่วงบุนนาค) มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
• วิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติการในหัวข้อ “สื่อสารงานวิจัยอย่างไรให้ touch ใจคนออนไลน์” ในโครงการพัฒนาทักษะการสื่อสารผ่านสื่อใหม่เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพงานด้านประชาสัมพันธ์ จัดโดยส่วนประชาสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย ระหว่างวันที่ 25-26 มิถุนายน 2562 ณ ห้องประชุมออนไลน์ผ่านระบบ Zoom Meeting
• วิทยากรการอบรมหัวข้อ “Creative Writing and Online Content Workshop: การพัฒนาทักษะการสื่อสารผ่านสื่อใหม่เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพงานด้านประชาสัมพันธ์” ระหว่างวันที่ 25-26 กรกฎาคม 2562 ณ ห้อง 323 อาคาร E-PARK มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย
• วิทยากรการอบรมเชิงปฏิบัติการโครงการ “ขมวดคิด-ขบถความ: การอบรมเพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์”  จัดโดย ภาควิชาภาษาอังกฤษและภาษาศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2562
• วิทยากรการอบรมและผู้ริเริ่มจัดอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาทักษะการเขียนเชิงสร้างสรรค์ในโครงการ “Creative Writing and Online Content Workshop” จัดโดย สถาบันภาษาไทยสิรินธร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2561-2562)
• กรรมการโครงการการพัฒนาสมรรถภาพการใช้ภาษาไทยในระดับต้นโดยใช้การเรียนรู้และการทดสอบในรูปแบบดิจิทัล (Digital Learning & Digital Testing) ผู้รับผิดชอบโครงการ สถาบันภาษาไทยสิรินธร จัดทำให้คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา (กอปศ.) (2561)
• วิทยากรอบรมครูภาษาไทยระดับมัธยมศึกษาในโครงการเฉลิมพระชนมายุ 60 พรรษา สมเด็จเจ้าฟ้าในดวงใจ: ภาษาไทย ภาษาชาติ ครั้งที่ 5 หัวข้อ “เทคนิคการสอนอ่านวรรณกรรม” จัดโดย สำนักงานโครงการการศึกษาทางไกลอินเทอร์เน็ต มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ร่วมกับคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2558) (DLF eSchool Channel เข้าถึงได้จาก https://www.youtube.com/watch?v=a0xWQclKmfE)